Sierpówka

Wszystko zaczęło się w 2005 roku, kiedy to członkowie Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków, za przykładem ornitologów z Wielkiej Brytanii, postanowili zapoczątkować ciekawą i, jak się później okazało, niezwykle popularną akcję przyrodniczą, nazwaną Zimowym Liczeniem Ptaków w Parkach i Ogrodach.

Zasady tej inicjatywy (teraz pod nazwą: Zimowe Ptakoliczenie) do dziś są takie same: osoba zainteresowana udziałem w akcji deklaruje, iż w dniach przypadających na zimowe liczenie ptaków zanotuje wszystkie widziane gatunki w najbliższym otoczeniu swojego zamieszkania, tj. na osiedlu, w parku, ogrodzie bądź w lesie. Kluczowe jest określenie dokładnej liczebności obserwowanych gatunków ptaków wraz z miejscem ich zauważenia oraz zanotowanie wyników na specjalnym formularzu, który następnie należy przesłać do siedziby koordynatora akcji. Co roku patronem akcji jest inny gatunek ptaków – w tym roku był nim krogulec – ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych.

Z roku na rok akcja przyciąga coraz większe rzesze obserwatorów ptaków. Nic dziwnego, przecież niezależnie od stanu wiedzy ornitologicznej, wieku czy też miejsca zamieszania każdy może wziąć udział w akcji.

Celem Zimowego Ptakoliczenia jest przede wszystkim śledzenie zmian liczebności i rozmieszczenia ptaków zimujących w bliskim otoczeniu człowieka. Dzięki wolontariuszom liczącym ptaki dowiadujemy się np. o cykliczności masowych pojawień pewnych gatunków z północy jak np. przepięknie ubarwionych jemiołuszek. Niebagatelny jest również fakt coraz częstszego pozostawania na zimę rodzimych gatunków, które są typowymi wędrowcami i zwykle spędzają zimę w rejonie południowej Europy oraz Afryki. Z nieoficjalnych wyników Zimowego Ptakoliczenia 2010 dowiadujemy się o niższej w stosunku do poprzednich lat liczebności wróbla, którego pogarszający się stan populacji w Europie Zachodniej zachodzi w bardzo szybkim tempie.

Bogatka i modraszka

Sama akcja to również wspaniała okazja na aktywny wypoczynek oraz nawiązanie ciekawych znajomości. W wielu miastach i miejscowościach w ramach Zimowego Ptakoliczenia 2010 wolontariusze przygotowali dla lokalnych społeczności wycieczki ornitologiczne oraz wspólne podpatrywanie życia ptaków zimujących.

Od samego początku akcji liczba jej uczestników w województwie małopolskim plasuje się w czołówce (w 2009 roku w Zimowym Ptakoliczeniu w województwie małopolskim wzięło udział 199 uczestników, co dało II miejsce spośród wszystkich województw). W tegorocznej edycji Zimowego Ptakoliczenia nie zabrakło atrakcji przyrodniczych przygotowanych dla mieszkańców Krakowa. Jedną z inicjatyw było obrączkowanie i obserwacja ptaków w rejonie kopca Kościuszki oraz wycieczka spod kopca do parku Jordana. Poza Krakowem, w miejscowości Goszcza, miejscowi ornitolodzy zaprosili wszystkich mieszkańców do wspólnego liczenia ptaków podczas wyprawy przyrodniczej zwieńczonej podziwianiem krajobrazu z lokalnego punktu widokowego.

Kos

Rozmach Zimowego Ptakoliczenia oraz organizacja imprezy jest godna podziwu. Jako jedna z niewielu przedsięwzięć przyrodniczych o zasięgu ogólnokrajowym akcja ta daje nadzieje na wzrastanie świadomości ekologicznej wśród Polaków poprzez zainteresowanie przyrodą w najbliższym otoczeniu. Chociaż Zimowe Ptakoliczenie 2010 już za nami, zachęcam gorąco do śledzenia wyników akcji na stronie internetowej OTOP oraz do wzięcia udziału w liczeniu ptaków w kolejnych latach. Do zobaczenia w terenie!

Tekst i zdjęcia:
Rafał Salach
Czytaj inne artykuły z cyklu Przyrodniczy kiermasz różnorodności:
Szlakiem Beskidu Niskiego

Jak się mają wilki w Polsce?

Na ratunek wędrowcom

Krogulec Accipiter nisus
Wygląd: mały drapieżnik o charakterystycznie tępo zakończonych skrzydłach i długim ogonie. Samiec jest znacznie mniejszy od samicy, posiada niebieskoszary wierzch upierzenia i rdzawopomarańczowe policzki wraz z bokami ciała. Samica jest mniej kontrastowo ubarwiona. U dorosłych ptaków wyraźnie zaznaczają się białe plamki u nasady barkówek.
Środowisko występowania: różnego typu lasy i mniejsze zadrzewienia, często w pobliżu siedzib ludzkich.
Pożywienie: krogulec jest ściśle wyspecjalizowany w polowaniu na drobne ptaki wróblowate.
Liczebność i rozmieszczenie: występuje na terenie całego kraju. Liczebność gatunku szacowana jest na 25–35 tys. osobników.